Ofschoon je lijden probeert te vermijden, ren je er soms recht op af.
Dat je gedrag niet altijd overeenkomstig is met wat je graag zou willen heeft een psychologische en een neurologische oorzaak. De psychologische oorzaak heeft te maken met de relatie met jezelf, en de manier waarop je je verhoudt tot en hoe je reageert op je eigen gedachten en emoties. Vaak speelt een (onbewuste) overtuiging over jezelf dat je niet goed genoeg bent en eerst moet voldoen aan allerlei voorwaarden een rol.

Als je iets bewust nastreeft kan dit ondermijnd worden door hoe je uiteindelijk over jezelf oordeelt waardoor je je doel niet bereikt, maar juist het tegenovergestelde ervan. Je kunt bijvoorbeeld depressief worden wanneer je bewust gelukkig probeert te zijn, angstig worden wanneer je je probeert te ontspannen en afgeleid raken wanneer je probeert je te concentreren. Als je gefixeerd probeert iets te vergeten, herinner je je het des te beter; wanneer je wilt afdwingen om te slapen, wordt je slapeloosheid alleen maar erger. Wanneer McEnroe te maken kreeg met een tegenstander wiens forehand bijzonder goed liep, complimenteerde hij hem daar zogenaamd mee wanneer ze van speelhelft wisselden: ‘Wauw, je forehand is geweldig vandaag.’ Zijn tegenstander begon dan in de volgende game vaker makkelijke ballen te missen. Als het effect van een handeling precies het tegengestelde is van wat je ermee beoogt, dan heet dat een contraproductieve reflex. Krabben als je jeuk hebt van een muggenbeet: de jeuk wordt er juist erger door.

De neurologische oorzaak is de amygdala-hijack. De amygdala regelt waar je je aandacht op richt en speelt een cruciale rol bij het inschatten van gevaar. Op het moment dat bedreigende prikkels een bepaalde drempel bereiken, legt de amygdala je ‘verstand’ min of meer stil. Als de amygdala actief wordt activeert het reactiepatronen (fight, flight en freeze). Deze patronen zijn op momenten van extreem gevaar belangrijk maar niet bepaald effectief wanneer het je overkomt bij een vervelende collega.

Net zoals iemand die deskundig wil worden op het gebied van eten en wijn gebruikmaakt van zijn aangeboren smaak en deze verfijnt en uitbreidt, kun je het streven naar geluk wellicht ook langzaam ontwikkelen, door je bijvoorbeeld bewust te worden van je fysieke, rationele en emotionele signalen. Door zelfobservatie en training kun je je bewust worden wanneer een amygdala-gijzeling eraan zit te komen of wanneer je schaduwovertuiging je gedrag beïnvloedt. Het kan zijn dat je het warm krijgt, je een knoop in je maag voelt of je keel dichtgeknepen wordt. Of dat je overdreven reageert op wat iemand zegt.

vrij naar Wegner, Smidt, Geurtz, foto Viaruz


X